ميراث ماندگار

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

اشیای هر موزه، بدون پشتوانه شناسنامه‌ مرده به حساب می‌آیند و تنها وقتی آنها زنده می‌مانند که چاپ و منتشر شوند و در اختیار اهل علم و محققان قرار گیرند. بسیاری از موزه‌های مطرح دنیا مانند لوور و متروپولیتن همواره به صورت پیوسته بولتن‌هایی از اشیای خود منتشر می‌کنند. بنابراین یک انبار بزرگ مانند انبار موزه ملی باید انتشاراتی داشته باشد تا کاتالوگ‌هایی از اشیای موجود در موزه تهیه و منتشر کنند. ولی از آنجایی که چنین انتشاراتی در موزه ملی وجود ندارد و به تازگی شاهد انتشار نشدن کتب جدید از سوی این موزه هستیم در نتیجه نه تنها اشیای قدیمی و تاریخی ما در مجموعه‌های خصوصی مدفون شده‌اند بلکه در موزه‌ها نیز به گور سپرده شده‌اند. در چنین شرایطی چه انتظاری می‌توان از مجموعه‌داران خصوصی داشت؟

 

 

در ابتدای امر باید اصالت یک اثر تعیین و ارزش آن تایید شود. سپس جایگاه آن اثر در میان مجموعه آثار آن هنرمند مشخص و ابعاد آن اندازه گیری می‌شود. اگر درجایی شکی وجود دارد باید این شک اعلام و مجموع مشخصات آن یادداشت شود. به جز این مراحل که یک شناسنامه اتیکدی را تشکیل می‌دهند و زیر بسیاری از آثار در موزه‌ها زده شده، هرکدام از این آثار نیازمند توصیفات خاص هنری است که درخصوص آن اثر، چگونگی پیدایش و چگونگی حضور آن در مجموعه، تکینک کار، مواد آن توضیح دهد و این کار باید توسط یک کارشناس انجام شود.

 

 

اهمیت مجموعه‌دارانی که آثار هنری و فرهنگی را جمع می‌کنند آنجا مشخص می‌شود که بسیاری از بزرگ‌ترین موزه‌های دنیا از مجموعه‌های شخصی شکل گرفته‌اند. موزه لوور مجموعه خصوصی فرانسوا اول، پادشاه فرانسه در قرن 16 است. موزه ویکتوریا و آلبرت نیز همینطور که اسمش را از ملکه ویکتوریا و همسرش پرنس آلبرت گرفته. بریتیش موزیوم نیز بر مبنای مجموعه‌های خصوصی ساخته شد. همچنین موزه هنرهای تزیینی تهران، هرچند امروزه تعطیل است، ولی در واقع مجموعه‌ای بود که به دولت هدیه شده بود.

 

یکی از اهمیت‌های مجموعه‌دار که باید در ایران مد نظر قرار گیرد در این است که در واقع مجموعه‌داران خصوصی سدی هستند که نمی‌گذارند اشیایی که از حفاری‌ها و مجموعه‌های خانوادگی و میراث‌ها به قصد فروش به خارج برده می‌شوند از کشور خارج شود. هرچند ممکن است در برخی مواقع بازار خرید و فروش اثری در خارج از کشور داغ‌تر باشد ولی در دو حراج گذشته ساتبی و کریستی شاهد شکست قیمت‌های بیش از اندازه اشیای اسلامی بودیم.

 

البته درصورت خریداری آثار تاریخی توسط دولت، جایی برای حضور مجموعه‌داران باقی نمی‌ماند ولی هنگامی که طی 20 سال گذشته سازمان میراث و گردشگری قصد تملک و خریداری مجموعه‌ای را نداشته، در چنین شرایطی مجموعه‌داران حکم سدی را پیدا می‌کنند که مانع از خروج اثار تاریخی از کشورمی‌شوند.