امام علی (ع) و کتابت قرآن
اولین خط انسان، خط تصویرنگاری بوده که بوسیله آن اشکال ظاهری اشیاء را میکشیده و بدین سان منظور و مقصود خود را به دیگران انتقال میداده است. رفته رفته و براساس تلاشهای فراوان، انسان توانست موفق به بوجود آوردن خط تصویری با نام هیروگلیف شود که این خط در مصر بوجود آمد و پس از آن خطوط دیگری نیز در ممالک دنیا بوجود آمد که میتوان به خط یونانی، خط عبری، خط حبشی، خط آرامی و... اشاره کرد.
اما در مورد خط عبری اعتقاد بر این است که این خط دارای 2 قسم میباشد کوفی و نسخ. خط کوفی را مأخوذ از خط سریانی میدانند که در مورد آن بیشتر توضیح خواهیم داد و خط نسخ را مآخوذ از خط نبطی میدانند. در کتابت قرآن و روزهای آغازین ظهور اسلام از خط حجازی که در واقع شکلی از خط نسخ مایل بود استفاده میشد که بعدها خط کوفی جانشین خط نسخ شد. خط کوفی در آغاز فاقد اعراب و نقطه بود و بدین سبب اختلاف در نحوه قرائت بوجود میآمد. در سده نخستین ابوالاسود دوئلی از شاگردان امام علی (ع) به دستور آن حضرت، نقطه گذاری در مصاحف قرآن را آغاز کرد.
در ارتباط با اینکه کاتب وحی در شهر مکه چه کسی بود اغلب محققان بر این نظرند که عبدالله بن سعد بن اسرح، اول کسی بود که در شهر مکه به کتابت قرآن پرداخت و اول کسی که در مدینه به کتابت قرآن پرداخت از ابی بن کعب نام میبرند. اما براساس روایات کهن، کسی که بیش از دیگران به کتابت قرآن پرداخت و اولین خوشنویس قرآن محسوب میشود،امام علی (ع) بوده است.
نـسـخـه اى اسـت كهن از قرآن مجيد از سوره هود تا پايان كهف به خط كوفى متحول با اعراب و اعـجام نقطه اى به مركب الوان , بر روى پوست , منسوب به امير مؤمنان امام على ـ عليه السلام ـ با رقم ((كتيبه على بن ابى طالب )) 60 برگ 15 سطرى , به قطع بياض . صفحه دوم و سوم داراى تذهيب قلمكار, اسامى سور به زر محرر, فواصل آيات دايره هاى زرين كه بر كلماتى چون مائه , مائه و عشر, مائه و عشرون اشتمال دارد. دو صفحه پايان داراى حاشيه پهن منقش به گره بندى , با وقفنامه شاه عباس اول , به خط شيخ بهائى در تاريخ 1008 ه ق . جلد: چرمى دو روى و نوساز.
صفحه اى از قرآن بى نقطه بخط كوفى مايل از قرن دوم هجرى كه فواصل آيات بشكل دائره ايست كه پيرامون آن نقطه هائى رسم شده است .اين قرآن در موزه بر يتانياى لندن است .
صفحه اى از قرآن بى نقطه, با خط كوفى از قرن دوم هجرى , موجود در ((دارالفن الاسلامى )) قاهره = خانه هنر در قاهره.
بخشى از سوره نور از قرآنى است كه بر روى پوست با خط عربى كهن و ابتدائى شبيه به خط كوفى و بصورت عمودى و كمى مايل در پايان سده 2 ه' ق = 8 م احتمالاً در مكه با مدينه تحرير يافته است . اين قرآن يكى از دو قديمترين نسخه هاى قرآنى است كه هيچگونه علائم و نشانه هاى اعراب و نقطه در آن بچشم نمى خورد
قرآن منسوب به امام حسن مجتبى (ع)
قرآن منسوب به حسين بن على (ع)
قرآن منسوب به على بن الحسين امام سجاد (ع)
