به مناسبت گراميداشت روز جهاني موزه
 
 

بر مبناي تعريفي که " ايکوم " از موزه مي دهد ، موزه عبارت است از مکان گردآوري ، نگهداري ، مطالعه ، بررسي کردن و به نمايش گذاشتن نعمت‌هاي فرهنگي يا طبيعي به منظور آموزش ، پژوهش و ارزش دادن به اين مجموعه ها و لذت بردن از آنها .

امروز مصادف با 28 ارديبهشت‌ماه روز جهاني موزه و موزه‌داري است ، بر اين اساس برنامه‌هاي مختلفي از سوي سازمان ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري در تمام کشور در حال اجرا است که از مهمترين آن مي‌توان به بازديد رايگان از موزه‌هاي سراسر کشور اشاره کرد .

در اين روز عموم مردم مي‌توانند از موزه‌ها و کاخ موزه‌هاي سراسر کشور به جز کاخ گلستان به صورت رايگان بازديد کنند.

کاخ موزه گلستان در روز جهاني موزه و ميراث فرهنگي محل برگزاري مراسم " ثبت ملي تقويم جلالي" همزمان با روز بزرگداشت حکيم عمر خيام فيلسوف، رياضيدان و شاعر ايراني است از اين رو مردم نمي‌توانند از اين کاخ موزه ديدن کنند .

هر ساله معاونت ميراث فرهنگي سازمان ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري براي روزهاي اين هفته نامگذاري کرده است که برنامه‌هاي اين هفته هر چه پر بارتر برگزار شود ،امسال نيز همانند سال‌هاي پيش برنامه‌ هفته ميراث فرهنگي امروز 28 ارديبهشت با شعار موزه‌ها عامل هماهنگي اجتماعي آغاز مي‌شود.

روزهاي بعدي هفته ميراث فرهنگي از 29 ارديبهشت تا سوم خرداد با عناوين و شعارهاي مختلفي نامگذاري شده است به طور مثال چهارشنبه 29ارديبهشت ، ميراث فرهنگي و تلاش مضاعف براي مرمت و احياي بافت‌ها و خانه‌هاي تاريخي با شعار " سال احياي خانه‌هاي تاريخي"،پنج شنبه 30 ارديبهشت ميراث فرهنگي و نقش آن در توسعه گردشگري با شعار " ميراث فرهنگي ضامن توسعه گردشگري"، جمعه 31 ارديبهشت ميراث فرهنگي و احياي هنرهاي سنتي، شنبه 1خرداد ميراث فرهنگي و ميراث طبيعي و کشاورزي ، يکشنبه 2خرداد ميراث فرهنگي و جايگاه آن در عرصه جهاني و دوشنبه 3خرداد ميراث فرهنگي و ميراث معنوي نامگذاري شده است .
اما مي دانيم که نقش حياتي موزه‌ها در جوامع بشري نقشي بديع، ماندگار و مروج ناب ترين پديده هاي فرهنگي است.

موزه‌ها از معدود مراکز حفظ يادگاران نسل گذشته و در حقيقت فرزندان هنر و تاريخ هستند. هر يک از اين اشيا در عين بي زباني به هزار زبان سخن مي گويند؛ زيرا اسناد معتبري از هنر، فرهنگ و تاريخ را ارايه مي‌دهند.

تاريخ تشکيل نخستين موزه در ايران را بايد در گنجينه هاي گرانبهايي که باستان شناسان به دست آورده‌اند، جستجو کرد.

ايرانيان براي رهايي از آسيب بيگانگان گاهي گنجينه هاي گرانبهايي مانند کلوزر، کلماکره و مجموعه سفال آبگينه گرگان را درون چاه ها و حفره هايي پنهان مي کردند.

نخستين بار به دستور ناصرالدين شاه قاجار در داخل کاخ سلطنتي گلستان، تالاري به موزه اختصاص يافت که سپس همين مکان با ملحقاتي غني تر شد و به نام موزه "همايوني" گشايش يافت. در توصيف اين موزه مي نويسند: « طول "موزه همايوني" چهل و سه زرع و عرضاً هيجده زرع مشتمل بر بيست اتاق است. اين موزه خزينه اي است مشحون به ظواهر و جواهر گرانبها و ظرايف و نفايس اشياء آثار جليله علميه و مهمان حريبه قديمه، آلات، ادوات متنوعه و مصنوعات ازمنه سابقه و نتايج خيالات حکماي بزرگوار و تماثيل و تصاوير نگارنده هاي بي مثل و مانند روزگار و پرده هاي نقاشي کار نقاش هاي مشهور و حاصل صناعي کارخانه‌هاي معروف و ظروف چيني بسيار و ممتاز کار چين ، روسيه ، انگليس و بلور آلات، کارخانه‌هاي ساکس و نيز کارخانه هاي معتبر»

اين موزه پس از مدتي از بين رفت. جواهرات آن به خزانه بانک ملي انتقال يافت و بعدا به موزه مجهزي تبديل شد و سلاح هاي آن به موزه دانشکده افسري سپرده شد . در دوره مشروطه به دستور وزير معارف صنيع الدوله دايره اي به نام اداره عتيقات بين سال هاي ( 1295- 1297 م) به وجود آمد که کارش سر و سامان دادن به وضع خراب حفاري هاي غير مجاز بود. در همين زمان بود که موزه" ايران معارف" تأسيس شد.

اين موزه در برگيرنده اشياي عتيقه، کاشي، سفال، سکه و سلاح بود که به عنوان نخستين گام موثر در تاريخ موزه داري ايران به شمار مي رود.

بيشترين جلوه تاريخ موزه داري ايران را در ايجاد موزه ايران باستان بايد جستجو کرد. اين موزه با 2744 متر زير بنا به دليل قدمت اشيا، در زمره يکي از موزه هاي مادر دنيا محسوب مي شود که به سال 1316 خورشيدي افتتاح شد.

از آن به بعد آثار و اشياي بدست آمده در کاوش‌هاي باستان‌شناسي کشورمان در موزه‌هاي مختلفي که با کوشش و تلاش بسيار ايجاد شدند براي بازديد عموم به نمايش در آمد .

آثار و اشياء به نمايش در آمده در موزه ها، نمايي از فرهنگ، هنر، آداب و رسوم، باورها و اعتقادات گذشتگان و نياکان ماست که آن رامي توان تنها پل ارتباطي بين گذشته، حال و آينده به شمار آورد.

موزه را نبايد مکاني دانست که در آنجا صرفا آثار تاريخي و باستاني به نمايش در مي آيد، بلکه تمامي نمايشگاه هاي هنري ، نگارخانه ها، کتابخانه ها و آرشيوها و بيشتر بناهاي تاريخي به نوعي موزه هستند.

از اين رو براي حفاظت و صيانت از موزه‌هاي کشورمان بايد کوشيد و براي معرفي آثار و اشياي موجود در آنها به آيندگان تمام تلاش خود را به کار بست .
 
منبع: میراث آریا