ميراث ماندگار

مطالعات جدید نشان می‌دهد در میان هنرمندان عهد پارینه سنگی كه نقاشی‌هایشان بر دیوار غارها باقی مانده‌است، كودكانی با گروه سنی حدود سه سال هم وجود داشته‌اند. «جس كنی»، باستان شناس دانشگاه «كمبریج»، هفته گذشته در كنفرانسی درباره «باستان‌شناسی طفولیت»، یافته‌هایش را در این زمینه ارائه نمود. دستاوردهای وی از غار «هزار ماموت» فرانسه نشان می‌دهد كه كودكان 13هزار سال پیش، در زمینه نقاشی‌ روی دیوارهای غار بسیار فعال بوده‌اند. بیشتر این نقاشی‌ها خطوطی درهم به شكل شیار است. آنها با كشیدن انگشتانشان روی قسمت‌های نرم دیوار، این خطوط را به وجود آورده‌اند. «جس كنی» در این‌باره به خبرنگاران اظهار داشت: «ما بر روی تمام اشكالی كه روی دیوار وجود داشت مطالعات گسترده‌ای انجام دادیم و هیچ نقطه‌ای از غار را نیافتیم كه بر دیوارهایش تنها نقاشی‌های بزرگسالان موجود باشد. بعضی از خطوط شیاری كه كودكان كشیده‌اند را در قسمت‌های بالای دیوار و روی ‌سقف غار پیدا كردیم كه نشان می‌دهد بزرگسالان آنها را بلند كرده‌اند یا بر روی شانه‌هایشان گذاشته‌اند».سرتاسر غار «هزار ماموت» در «روفینیاك» پوشیده از نقاشی‌های ماموت‌ها، اسب‌ها، كرگدن‌ها و همچنین خطوط شیاری است. باستان‌شناسان معتقدند كه قدمت این نقاشی‌ها حداقل 13 هزار سال است. احتمالا خالقان این آثار هنری مردم تمدن «مكدالنین» بوده‌اند. همان كسانی كه آثار هنری موجود بر دیوارهای غارهای «لاسكو»ی فرانسه را هم به وجود آورده‌اند.محققان از سال 2006 دریافته بودند كه بعضی از خطوط روی دیوار را بچه‌ها كشیده‌اند. اما «كنی» و همكارانش از روش جالب و موثری برای تخمین سن دقیق كودكان استفاده كردند. آنها عرض انگشت هزاران نفر از افراد مدرن را اندازه‌گیری نمودند. داده‌های به دست آمده از این تحقیق، به آنها كمك كرد بتوانند سن دقیق اشخاص را تنها با داشتن اثر انگشتانشان معین كنند. از آنجایی كه نسبت‌های دست زنان و مردان متفاوت است -مردان كف دست و شست ضخیم‌تری دارند- محققان با اطمینان 80 درصد می‌توانند حدس بزنند كودكی كه خطوط را ترسیم نموده دختر بوده است یا پسر.بر اساس گفته‌های «جس كنی» به نظر می‌رسد خردسال‌ترین كودك نقاش سه ساله بوده باشد. محققان توانسته‌اند چهار كودك را شناسایی كنند كه نقاشی‌هایشان در قسمت‌های مختلف غار بارها تكرار شده‌است. «كنی» می‌گوید او و گروهش موفق شده‌اند جنسیت دو كودك از چهار كودك را تعیین كنند كه هر دو دختر بوده‌اند.مطالعاتی كه بر روی غارهای دیگر قاره اروپا صورت گرفته است، نشان می‌دهد در میان خالقان نقاشی‌های روی دیوارهای غار، پسران نوجوانی هم وجود داشته‌اند.

نكته جالب این است كه این پسران نقاشی‌هایشان را با گرافیت می‌كشیده‌اند. چیزی شبیه به طراحی‌های سیاه قلم امروزی كه به نوجوانان آموزش داده می‌شود. بعضی از آنها گل اخرای قرمز را در دهانشان خیس می‌نمودند سپس دستشان را روی دیوار می‌گذاشتند و دورتادور دستشان را آب دهان می‌زدند. به این ترتیب تصویر دستشان روی دیوار مشخص می‌شد. این كارشان همانند كودكان امروزی است كه دستشان را روی كاغذ می‌گذارند و دورتادورش را با مداد خط می‌كشند.در میان كودكان نقاش، دختران هم به اندازه پسران فعال بوده‌اند اما پس از بررسی تصاویری كه بزرگسالان كشیده‌اند معلوم شد تنها 20 درصد نقاشی‌ها را زنان كشیده‌اند. بیشتر نقاشی‌های بزرگسالان، صحنه‌هایی از تعقیب و گریز حیوانات و شكار است.در غار «آلتامیر» اسپانیا نمونه‌های بسیاری از این نقاشی‌ها وجود دارد. قبلا بازدید از این غار برای عموم آزاد بود اما مدتی است كه به دلیل نگرانی از تخریب سریع، به روی مردم بسته شده است. محققان در حال بررسی این امر هستند كه افزایش دما، رطوبت و گاز مونواكسید كربن كه در اثر بازدید عمومی از غار ایجاد می‌شود تا چه حد در از بین رفتن نقاشی‌ها و نشانه‌های ارزشمند غار موثر خواهد بود.«كنی» نكته جالب دیگری را هم بیان می‌كند: «در یكی از دالان‌های غار، تعداد نقاشی‌ها و خطوطی كه كودكان رسم كرده‌اند به حدی زیاد است كه به نظر می‌رسد آنجا مكان مخصوصی برای بچه‌ها بوده‌ باشد.» محققان هنوز نمی‌دانند كه این مهدكودك دوران پارینه سنگی، محل بازی كودكان بوده‌است یا جایی برای انجام نوعی مراسم مذهبی.